X
تبلیغات
World of Science & Technology - اندازه گیری
اين سايت را جهت آموزش كامپيوتر، رياضيات، معلومات عمومي،...درست كرده ام اميد است كه مفيد واقع شود
 
 

اميدوارم لحظات خوبي در اين وب سايت داشته باشيد .....

اندازه گیری
نويسنده : Mohammad Nazeer Afghan تاريخ : 2013/1/21

مقدمه

       در حیات روزمره ، مشاغل ، مکتب ، کارگاه و خلاصه همه عرصه های زندگی لازم میافتد تا مقدار و اندازهء کمیت ها و اجناس را بدانیم . آنها را پیمایش کنیم ، اندازه بگیریم و سنجش بعمل آوریم . باید بدانیم که ساعت چند است ؟ فلان حادثه در کدام زمان اتفاق افتاد ؟ مقدار یک بوری آرد چه مقداراست ؟ طول این تکه چند است ؟ عرض و ارتفاع میز بکدام پیمانه است ؟ حرارت خانه و یا بیرون به چه اندازه است ؟ مساحت این صفحه چقدر میباشد ؟ سایر سوالات که باید راه حل خود را بیابند . این نوع مسایل با اندازه گیری کمیت ها قابل حل اند .

       اندازه گیری هر شی یا هر کمیت عبارت از مقایسهء آن با یک استاندارد بین الملی قبول شده میباشد . چون دو کمیت مقایسه میشوند ، نتیجه را بصورت مقدار عددی بیان میکنیم . درینجا لازم است استاندارد مورد نظر باید بصورت دقیق بوده و مورد پذیرش همه باشد . البته مقدار عددی و واحد استاندارد باهم یکجا ذکر میشوند . بطور مثال میگوییم ۲۰ متر تکه ، ۳ کیلوگرام شکر ، وقت ۷ بجه و ۳۰ دقیقهء صبح و غیره که مقدار کمیت مورد نظر را معلوم میسازد .

اهمیت اندازه گیری

       میخواهیم اهمیت اندازه گیری را در چند مثال توضیح نماییم :

اگر به کارگاه نجاری داخل شویم ، میبینیم که نجار ، چوب ها را توسط آله ای بنام متر مطابق ضرورت اندازه نموده ، در ساختن دروازه ، کلکین ، میز ، چوکی و امثال آن استفاده مینماید . به بازار میرویم ، مردم به خرید و فروش اموال مصروف هستند . شخصی ۴ کیلوگرام بوره میخرد ، دکاندار یک کیلوگرام روغن را به ترازو گذاشته وزن میکند ، احمد ۵ لیتر تیل خاک خریداری کرده ، کریم ۲ بوری آرد و ۳ سیر پیاز را از مندوی خریداری نموده است .

شاگردان صنف ۷ ، ساعت ۸ بجهء صبح به صنف آمدند ، اما احمد ۱۰ دقیقه بعد تر رسید . یعقوب ۵ دقیقه وقت تر به صنف آمد . ساعت درسی ۴۵ دقیقه است . حمید به محمود میگوید که هر روز سر وقت به صنف حاضر میشوم که حتا یک ثانیه وقت را ضایع نمیسازم . معلم به شاگردان توضیح داد که یک سال ۳۶۶ روز ، و یک شبانه روز ۲۴ ساعت میباشد .

آب در صفر درجهء سانتی گرید یخ میبندد ، از صفر به بالا بحالت مایع است ، در ۱۰۰ درجهء سانتی گرید بجوش میآید . هوای تابستان سال گذشته خیلی گرم بود که درجهء حرارت تا ۴۵ درجهء سانتی گرید صعود نمود . در زمستان سال مذکور سردی هوا تا حدود منفی۱۰ درجهء سانتی گرید رسید .

       از مثال های بالا اهمیت و ارزش اندازه گیری معلوم است . در مکتب و مدرسه ، در کارگاه و فابریکه ، در کوچه و بازار ، در خانه و کاشانه ، خلاصه در همه عرصه های حیات و مشاغل ، نقش اندازه گیری آشکار و هویداست . همیشه با اعداد ، ارقام ، کمیت ها ، اشیاء و واحدات سرو کار داشته ، کمیت ها را مورد اندازه گیری و پیمایش قرار میدهیم . 

       در علم فزیک اندازه گیری از مقام خاصی برخوردار است . پیشرفت علم و تکنالوژی مستلزم روشهای دقیق اندازه گیری میباشد . علما توانستند با روش های مختلف اندازه گیری ، خواص ، اندازهء کمیت و کیفیت کوچکترین ذرات ، مانند الکترون ، پروتون و غیره ذرات ، بزرگترین اجسام سماوی مانند نظام شمس و امثال آنرا دریافت نمایند . 

کمیت های فزیکی 

       زیر بنای علم فزیک را کمیت ها تشکیل میدهد . تعداد این کمیت ها خیلی زیاد اند . مانند طول ، کتله ، زمان ، قوه ، سرعت ، کثافت ، حرارت ، شدت میدان مقناطیسی ، شدت روشنایی ، حجم ، مساحت ، و تعداد دیگری از کمیت های فزیکی که ما به آنها سروکار داریم . چون این تعداد خیلی زیاد اند ، آنها را به دسته های کمیت های اساسی و فرعی تصنیف نموده اند . کمیت های طول ، کتله و زمان را کمیت های اساسی مینامند . کمیت های مانند سرعت ، حجم ، مساحت و امثال آنرا کمیت های فرعی میگویند . قابل یاد آوریست که چهارکمیت دیگر مانند کمیت های جریان برق ، درجهء حرارت ، مقدار ماده و اندازهء روشنایی را نیز شامل کمیت های اساسی فزیکی نموده اند . 

کمیت های سکالری و وکتوری

       تعدادی از کمیت های فزیکی موجود اند که تنها توسط مقدار مشخص میشوند . مثلاً میگوییم طول این قطعه خط ۵ سانتی متر است . حرارت آب تا ۴۰ درجهء سانتی گرید بلند رفته . کتلهء این بوری آرد ۵۰ کیلوگرام میباشد ، و امثال آن . چنین کمیت ها را کمیت های سکالری میگویند . یعنی کمیت های کتله ، حرارت ، طول ، زمان ، کمیت های سکالری اند . ازینجا گفته میتوانیم که کمیت های سکالری عبارت از کمیت هایی اند که تنها توسط مقدار مشخص شده جهت ندارند . 

       یکعده از کمیت های دیگر فزیکی ، کمیت های وکتوری اند . چنین کمیت ها علاوه از مقدار دارای موقعیت ، وضعیت و جهت میباشند . مثلاً اگر سیب از درخت کنده شود به زمین سقوط میکند . احمد به سرعت یک متر فی ثانیه طرف مکتب روان شد . موتر به سرعت ۶۰ کیلومتر درساعت جانب شهر در حرکت است . نور آفتاب با سرعت ۳۰۰۰۰۰ کیلومتر فی ثانیه به زمین میرسد . در سطح بحر قوهء جاذبهء زمین ۹.۸ متر فی ثانیه مربع میباشد . ازین مثال ها بر میآید که برای توضیح عده ای از کمیت ها لازم است تا جهت آنها را مشخص کنیم . مانند سرعت ، وزن ، قوه ، تعجیل و امثال آن . این کمیت ها را کمیت های وکتوری مینامند . بناءً کمیت های و کتوری عبارت از کمیت هایی اند که علاوه به مقدار دارای جهت نیز باشند . 

واحدات کمیت ها 

       در کشور های مختلف کمیت های مختلف را برای پیمایش کمیت ها بکار میگرند . در کشور عزیز ما افغانستان ، نیز کمیت های متعدد و مختلفی را جهت اندازه گیری و پیمایش اجناس بکار میگیرند . مانند سیر ، پاو ، چارک ، کیلوگرام ، جریب ، متر ، انچ و امثال آن . اینگونه بکار بستن واحدات مختلف موجب سردرگمی و پیچیدگی شده ، در پیمایش کمیت ها ایجاد ابهام و اشتباه مینماید . 

    کشور های جهان از جهات مختلف ، علمی ، فرهنگی و اقتصادی در ارتباط بوده همیشه در داد و ستد هستند . ازینرو لازم است در عرصهء اندازه گیری و پیمایش ، درای واحدات مشترکی باشند . برای تحقق این مطلب در سال ۱۸۷۵ میلادی ادارهء بین المللی اوزان و مقیاس ها در نزدیکی شهر پاریس تاسیس گردید که مرکز اصلی اینگونه امور است . این اداره همیشه با آزمایشگاه های تعیین استاندارد در تماس میباشد . ادارهء مذکور در فاصله های زملنی معیین تشکیل جلسه داده ، تصمیمات و توصیه های لازم را اعلام میکند . اولین اجلاس این مجمع سال ۱۸۸۹ و چهاردهمین آن در سال ۱۹۷۱ میلادی برگزار شد . ادارهء بین المللی اوزان و مقیاس ها فیصله بعمل آورد تا جهت سنجش و پیمایش اوزان و مقادیر ، سیستم مشخص و مشابهی در کلیه کشور های جهان مورد استفاده قرار گیرد . این سیستم توسط سمبول ( SI ) نشان داده میشود که از جملهء فرانسوی ( System International ) اقتباس گردیده است . درین سیستم برای پیمایش کمیت های اساسی و فرعی ، سیستم متریک را استفاده میکنند .

سیستم متریک دارای دو بخش است :

۱ - سیستم M.K.S : درین سیستم ، واحد طول - متر ، واحد کتله - کیلوگرام و واحد زمان - ثانیه است .

۲ - سیستم c.g.s : درین سیتم واحد طول - سانتی متر ، واحد کتله ،گرام و واحد زمان - ثانیه میباشد .

 در سیستم متریک ، واحدات کمیت های اساسی را واحدات اساسی و واحدات کمیت های فرعی را واحدات فرعی میگویند . 

استاندارد واحدات اساسی

از طریق ادارهء بین المللی اندازه گیری و پیمایش ، واحدات مشخصی برای کمیت ها تعین گردیده است که در ذیل به توضیح آنها میپردازیم :

الف - استاندارد طول :

اولین استاندارد بین المللی طول ، میله ای بود از الیاژ پلاتین - ایریدیوم بنام متر که اکنون در ادارهء بین المللی اوزان و مقیاس ها نگهداری میشود . متر برابر ده ملوینم حصهء فاصله بین قطب شمال تا استوا در امتداد نصف النهار زمین که از پاریس میگذرد در نظر گرفته شده است . نمونه های دقیقی ازین استاندارد را ساخته و برای تعیین استاندارد در سراسر دنیا فرستاده شده است . متر که واحد طول است دارای اجزاء و اضعاف میباشد .

اجزاء متر :

- ملی متر mm = هزارم حصهء متر .

- سانتی متر cm = صدم حصهء متر .

- دیسی متر dm = دهم حصهء متر .

 یک متر = ا۰ دیسی متر = ۱۰۰ سانتی متر = ۱۰۰۰ ملی متر .  

    1m = 10dm= 100mm

اضعاف متر :

- دیکامتر = ۱۰ متر

- هکتومتر = ۱۰۰ متر

- کیلومتر = ۱۰۰۰ متر

یک کیلومتر = ۱۰ دیکامتر = ۱۰۰ هکتومتر = ۱۰۰۰ متر

 1km = 10dkm = 1oohm

ب - استاندارد کتله :

در سیتم متریک ، استاندارد کتله عبارت از استوانه ای از الیاژ پلاتین - ایریدیوم است که در ادارهء بین المللی اوزان و مقیاس ها نگهداری میشود . طبق بوافق بین المللی آنرا کیلوگرام میگویند . استاندارد های ثانوی مطابق به این کلوگرام به کشور های دیگر فرستاده شده تا از آن در تعیین استاندارد ها استفاده شود .

یک دیسی مترمکعب آب خالص که یک لیتر حجم دارد در حرارت ۴ درجهء سانتی گرید و فشار ۷۶۰ ملی متر ستون سیماب ، دارای یک کیلوگرام وزن میباشد .

کیلوگرام دارای اجزاء ذیل است :

- ملی گرام = ملیونم حصهء کیلوگرام .

- گرام = هزارم حصهء گیلوگرام .

یک کیلوگرام = ۱۰۰۰ گرام = ۱۰۰۰۰۰۰ ملی گرام  .

1kg = 1000 gr = 1000000 mg

ج - استاندارد زمان :

هر پدیدهء تکرار شونده را میتوان به عنوان معیار زمان بکار برد . در این صورت اندازه گیری زمان عبارت از تعداد دفعات تکرار شونده است . برای این کار میتوان از یک آونگ ( پاندول ) درحال نوسان ، یک دستگاه کتله و فنر یا یک بلور کوراتز استفاده برد . از میان پدیده های بیشمار طبیعت ، زمان گردش وضعی زمین به دور خورشید را که یک شباه روز است نیز استفاده مینمایند که مردم از قرن ها پیش آنرا واحد پیمایش زمان قرار داده بودند . فعلاً در امور روزمره نیز ازین استاندارد استفاده شده که واحد زمان ، ثانیه میباشد . یک ثانیه برابر به ۱/۸۶۰۰ ( یک تقسیم ۸۶۰۰ ) حصهء شبانه روز است . مدت زمان گردش وضعی زمین به دور خورشید را به ۲۴ حصهء مساوی تقسیم نموده اند که هر حصه را ساعت مینامند . هر ساعت به ۶۰ حصه منقسیم گردیده ، دقیقه نام دارد . و هر دقیقه به ۶۰ حصهء مساوی تقسیم شده است که هر حصه را ثانیه مینامند .

یک شبانه روز = ۲۴ ساعت

یک ساعت = ۶۰ دقیقه

یک دقیقه = ۶۰ ثانیه

یک شبانه روز = ۲۴ ساعت =  ۱۴۴۰دقیقه = ۸۶۴۰۰ ثانیه

1day,night = 24h = 1440min = 86400s

شکل ۱۱

در جدول زیر کمیت های اساسی و فرعی با واحدات و سمبول های شان نشان داده شده است :

واحدات اساسی فزیکی 

کمیت

واحد

سمبول

وقت

ثانیه

s

طول

متر

m

کتله

کیلوگرام

kg

جریان برق

امپیر

A

درجهء حرارت

کلوین

K

مقدار ماده

مول

mol

اندازهء روشنایی

شمع

candela

واحدات فرعی  

کمیت

واحد

سمبول

ظرفیت خاذن برقی

 فاراد

 F

فرکانس

هرتز

Hz

انرژی

ژول

J

قوه

 نیوتن

N

مقاومت الکتریکی هادی

اوم

Ω 

فشار

پاسکال 

pa

پتانسیل الکتریکی

  ولت

V

توان    

وات

  W



:: موضوعات مرتبط: رياضي

 

.:: This Template By : Theme-Designer.Com ::.

 

 

 
آخرين عناوين مطالب
» Rambo With Afghan Freedom Fighters
» آموزش كامل اچ تي ام ال A Complete Guide To HTML & Web Designing
» Useful HTML tags and their attributes
» Mohammad Nazeer Afghan
» محمد نذير افغان
» دانلود كتاب آموزش دستورات كامل ترمينال لينوكس
» لغات ضروري براي يادگيري زبان انگليسي
» بيوگرافي ارنستو چه گوارا Ernesto Che Guevera Biography
» لغت نامه سخنراني هاي بارك اوباما
» انگليسي طبيعي Natural English
» ليست لغات مورد استعفاده در پروگرام هاي آموزش زبان انگليسي راديو، تلويزيون و انترنت صداي امريكا
» آموزش زبان انگليسي USA Literature
» آموزش زبان انگليسي USA Economy
» آموزش زبان انگليسي US History Learner English
» آموزش زبان انگليسي با بارك اوباما Learning English Wtih Barak Obama
» 16 زمان در زبان انگليسي
» ENGLISH TENSES – OVERVIEW
» Information About Logar Province
» Networking Basics
» آموزش HTML به زبان ساده و روان
» تبليغ مولوي صاحب مبشر تخار
» لسيت کامل تگ های HTML به ترتيب حروف الفبا و آموزش CSS
» اضافه کردن پسورد دوم برای ورود به ویندوز xp
» استفاده از مودم وایرلس برای شبکه کردن چند کامپیوتر
» آموزش Block کردن سایتها از طریق Group Policy
» کلمات فنی ضروری هک و عناصر امنیت
» هاست و دامین چیست؟
» آیا می دانید پروکسی (Proxy) چیست؟
» آیا از Bluetooth استفاده میکنید؟
» Wireless چیست؟

تمام حقوق اين وبلاگ و مطالب آن متعلق به World of Science & Technology مي باشد.

 



شارژ ايرانسل

فال حافظ

وبلاگicon
Kabul Forecast