اين سايت را جهت آموزش كامپيوتر، رياضيات، معلومات عمومي،...درست كرده ام اميد است كه مفيد واقع شود
 
 

اميدوارم لحظات خوبي در اين وب سايت داشته باشيد .....

اندازه گیری
نويسنده : Mohammad Nazeer Afghan تاريخ : 2013/1/21

مقدمه

       در حیات روزمره ، مشاغل ، مکتب ، کارگاه و خلاصه همه عرصه های زندگی لازم میافتد تا مقدار و اندازهء کمیت ها و اجناس را بدانیم . آنها را پیمایش کنیم ، اندازه بگیریم و سنجش بعمل آوریم . باید بدانیم که ساعت چند است ؟ فلان حادثه در کدام زمان اتفاق افتاد ؟ مقدار یک بوری آرد چه مقداراست ؟ طول این تکه چند است ؟ عرض و ارتفاع میز بکدام پیمانه است ؟ حرارت خانه و یا بیرون به چه اندازه است ؟ مساحت این صفحه چقدر میباشد ؟ سایر سوالات که باید راه حل خود را بیابند . این نوع مسایل با اندازه گیری کمیت ها قابل حل اند .

       اندازه گیری هر شی یا هر کمیت عبارت از مقایسهء آن با یک استاندارد بین الملی قبول شده میباشد . چون دو کمیت مقایسه میشوند ، نتیجه را بصورت مقدار عددی بیان میکنیم . درینجا لازم است استاندارد مورد نظر باید بصورت دقیق بوده و مورد پذیرش همه باشد . البته مقدار عددی و واحد استاندارد باهم یکجا ذکر میشوند . بطور مثال میگوییم ۲۰ متر تکه ، ۳ کیلوگرام شکر ، وقت ۷ بجه و ۳۰ دقیقهء صبح و غیره که مقدار کمیت مورد نظر را معلوم میسازد .

اهمیت اندازه گیری

       میخواهیم اهمیت اندازه گیری را در چند مثال توضیح نماییم :

اگر به کارگاه نجاری داخل شویم ، میبینیم که نجار ، چوب ها را توسط آله ای بنام متر مطابق ضرورت اندازه نموده ، در ساختن دروازه ، کلکین ، میز ، چوکی و امثال آن استفاده مینماید . به بازار میرویم ، مردم به خرید و فروش اموال مصروف هستند . شخصی ۴ کیلوگرام بوره میخرد ، دکاندار یک کیلوگرام روغن را به ترازو گذاشته وزن میکند ، احمد ۵ لیتر تیل خاک خریداری کرده ، کریم ۲ بوری آرد و ۳ سیر پیاز را از مندوی خریداری نموده است .

شاگردان صنف ۷ ، ساعت ۸ بجهء صبح به صنف آمدند ، اما احمد ۱۰ دقیقه بعد تر رسید . یعقوب ۵ دقیقه وقت تر به صنف آمد . ساعت درسی ۴۵ دقیقه است . حمید به محمود میگوید که هر روز سر وقت به صنف حاضر میشوم که حتا یک ثانیه وقت را ضایع نمیسازم . معلم به شاگردان توضیح داد که یک سال ۳۶۶ روز ، و یک شبانه روز ۲۴ ساعت میباشد .

آب در صفر درجهء سانتی گرید یخ میبندد ، از صفر به بالا بحالت مایع است ، در ۱۰۰ درجهء سانتی گرید بجوش میآید . هوای تابستان سال گذشته خیلی گرم بود که درجهء حرارت تا ۴۵ درجهء سانتی گرید صعود نمود . در زمستان سال مذکور سردی هوا تا حدود منفی۱۰ درجهء سانتی گرید رسید .

       از مثال های بالا اهمیت و ارزش اندازه گیری معلوم است . در مکتب و مدرسه ، در کارگاه و فابریکه ، در کوچه و بازار ، در خانه و کاشانه ، خلاصه در همه عرصه های حیات و مشاغل ، نقش اندازه گیری آشکار و هویداست . همیشه با اعداد ، ارقام ، کمیت ها ، اشیاء و واحدات سرو کار داشته ، کمیت ها را مورد اندازه گیری و پیمایش قرار میدهیم . 

       در علم فزیک اندازه گیری از مقام خاصی برخوردار است . پیشرفت علم و تکنالوژی مستلزم روشهای دقیق اندازه گیری میباشد . علما توانستند با روش های مختلف اندازه گیری ، خواص ، اندازهء کمیت و کیفیت کوچکترین ذرات ، مانند الکترون ، پروتون و غیره ذرات ، بزرگترین اجسام سماوی مانند نظام شمس و امثال آنرا دریافت نمایند . 

کمیت های فزیکی 

       زیر بنای علم فزیک را کمیت ها تشکیل میدهد . تعداد این کمیت ها خیلی زیاد اند . مانند طول ، کتله ، زمان ، قوه ، سرعت ، کثافت ، حرارت ، شدت میدان مقناطیسی ، شدت روشنایی ، حجم ، مساحت ، و تعداد دیگری از کمیت های فزیکی که ما به آنها سروکار داریم . چون این تعداد خیلی زیاد اند ، آنها را به دسته های کمیت های اساسی و فرعی تصنیف نموده اند . کمیت های طول ، کتله و زمان را کمیت های اساسی مینامند . کمیت های مانند سرعت ، حجم ، مساحت و امثال آنرا کمیت های فرعی میگویند . قابل یاد آوریست که چهارکمیت دیگر مانند کمیت های جریان برق ، درجهء حرارت ، مقدار ماده و اندازهء روشنایی را نیز شامل کمیت های اساسی فزیکی نموده اند . 

کمیت های سکالری و وکتوری

       تعدادی از کمیت های فزیکی موجود اند که تنها توسط مقدار مشخص میشوند . مثلاً میگوییم طول این قطعه خط ۵ سانتی متر است . حرارت آب تا ۴۰ درجهء سانتی گرید بلند رفته . کتلهء این بوری آرد ۵۰ کیلوگرام میباشد ، و امثال آن . چنین کمیت ها را کمیت های سکالری میگویند . یعنی کمیت های کتله ، حرارت ، طول ، زمان ، کمیت های سکالری اند . ازینجا گفته میتوانیم که کمیت های سکالری عبارت از کمیت هایی اند که تنها توسط مقدار مشخص شده جهت ندارند . 

       یکعده از کمیت های دیگر فزیکی ، کمیت های وکتوری اند . چنین کمیت ها علاوه از مقدار دارای موقعیت ، وضعیت و جهت میباشند . مثلاً اگر سیب از درخت کنده شود به زمین سقوط میکند . احمد به سرعت یک متر فی ثانیه طرف مکتب روان شد . موتر به سرعت ۶۰ کیلومتر درساعت جانب شهر در حرکت است . نور آفتاب با سرعت ۳۰۰۰۰۰ کیلومتر فی ثانیه به زمین میرسد . در سطح بحر قوهء جاذبهء زمین ۹.۸ متر فی ثانیه مربع میباشد . ازین مثال ها بر میآید که برای توضیح عده ای از کمیت ها لازم است تا جهت آنها را مشخص کنیم . مانند سرعت ، وزن ، قوه ، تعجیل و امثال آن . این کمیت ها را کمیت های وکتوری مینامند . بناءً کمیت های و کتوری عبارت از کمیت هایی اند که علاوه به مقدار دارای جهت نیز باشند . 

واحدات کمیت ها 

       در کشور های مختلف کمیت های مختلف را برای پیمایش کمیت ها بکار میگرند . در کشور عزیز ما افغانستان ، نیز کمیت های متعدد و مختلفی را جهت اندازه گیری و پیمایش اجناس بکار میگیرند . مانند سیر ، پاو ، چارک ، کیلوگرام ، جریب ، متر ، انچ و امثال آن . اینگونه بکار بستن واحدات مختلف موجب سردرگمی و پیچیدگی شده ، در پیمایش کمیت ها ایجاد ابهام و اشتباه مینماید . 

    کشور های جهان از جهات مختلف ، علمی ، فرهنگی و اقتصادی در ارتباط بوده همیشه در داد و ستد هستند . ازینرو لازم است در عرصهء اندازه گیری و پیمایش ، درای واحدات مشترکی باشند . برای تحقق این مطلب در سال ۱۸۷۵ میلادی ادارهء بین المللی اوزان و مقیاس ها در نزدیکی شهر پاریس تاسیس گردید که مرکز اصلی اینگونه امور است . این اداره همیشه با آزمایشگاه های تعیین استاندارد در تماس میباشد . ادارهء مذکور در فاصله های زملنی معیین تشکیل جلسه داده ، تصمیمات و توصیه های لازم را اعلام میکند . اولین اجلاس این مجمع سال ۱۸۸۹ و چهاردهمین آن در سال ۱۹۷۱ میلادی برگزار شد . ادارهء بین المللی اوزان و مقیاس ها فیصله بعمل آورد تا جهت سنجش و پیمایش اوزان و مقادیر ، سیستم مشخص و مشابهی در کلیه کشور های جهان مورد استفاده قرار گیرد . این سیستم توسط سمبول ( SI ) نشان داده میشود که از جملهء فرانسوی ( System International ) اقتباس گردیده است . درین سیستم برای پیمایش کمیت های اساسی و فرعی ، سیستم متریک را استفاده میکنند .

سیستم متریک دارای دو بخش است :

۱ - سیستم M.K.S : درین سیستم ، واحد طول - متر ، واحد کتله - کیلوگرام و واحد زمان - ثانیه است .

۲ - سیستم c.g.s : درین سیتم واحد طول - سانتی متر ، واحد کتله ،گرام و واحد زمان - ثانیه میباشد .

 در سیستم متریک ، واحدات کمیت های اساسی را واحدات اساسی و واحدات کمیت های فرعی را واحدات فرعی میگویند . 

استاندارد واحدات اساسی

از طریق ادارهء بین المللی اندازه گیری و پیمایش ، واحدات مشخصی برای کمیت ها تعین گردیده است که در ذیل به توضیح آنها میپردازیم :

الف - استاندارد طول :

اولین استاندارد بین المللی طول ، میله ای بود از الیاژ پلاتین - ایریدیوم بنام متر که اکنون در ادارهء بین المللی اوزان و مقیاس ها نگهداری میشود . متر برابر ده ملوینم حصهء فاصله بین قطب شمال تا استوا در امتداد نصف النهار زمین که از پاریس میگذرد در نظر گرفته شده است . نمونه های دقیقی ازین استاندارد را ساخته و برای تعیین استاندارد در سراسر دنیا فرستاده شده است . متر که واحد طول است دارای اجزاء و اضعاف میباشد .

اجزاء متر :

- ملی متر mm = هزارم حصهء متر .

- سانتی متر cm = صدم حصهء متر .

- دیسی متر dm = دهم حصهء متر .

 یک متر = ا۰ دیسی متر = ۱۰۰ سانتی متر = ۱۰۰۰ ملی متر .  

    1m = 10dm= 100mm

اضعاف متر :

- دیکامتر = ۱۰ متر

- هکتومتر = ۱۰۰ متر

- کیلومتر = ۱۰۰۰ متر

یک کیلومتر = ۱۰ دیکامتر = ۱۰۰ هکتومتر = ۱۰۰۰ متر

 1km = 10dkm = 1oohm

ب - استاندارد کتله :

در سیتم متریک ، استاندارد کتله عبارت از استوانه ای از الیاژ پلاتین - ایریدیوم است که در ادارهء بین المللی اوزان و مقیاس ها نگهداری میشود . طبق بوافق بین المللی آنرا کیلوگرام میگویند . استاندارد های ثانوی مطابق به این کلوگرام به کشور های دیگر فرستاده شده تا از آن در تعیین استاندارد ها استفاده شود .

یک دیسی مترمکعب آب خالص که یک لیتر حجم دارد در حرارت ۴ درجهء سانتی گرید و فشار ۷۶۰ ملی متر ستون سیماب ، دارای یک کیلوگرام وزن میباشد .

کیلوگرام دارای اجزاء ذیل است :

- ملی گرام = ملیونم حصهء کیلوگرام .

- گرام = هزارم حصهء گیلوگرام .

یک کیلوگرام = ۱۰۰۰ گرام = ۱۰۰۰۰۰۰ ملی گرام  .

1kg = 1000 gr = 1000000 mg

ج - استاندارد زمان :

هر پدیدهء تکرار شونده را میتوان به عنوان معیار زمان بکار برد . در این صورت اندازه گیری زمان عبارت از تعداد دفعات تکرار شونده است . برای این کار میتوان از یک آونگ ( پاندول ) درحال نوسان ، یک دستگاه کتله و فنر یا یک بلور کوراتز استفاده برد . از میان پدیده های بیشمار طبیعت ، زمان گردش وضعی زمین به دور خورشید را که یک شباه روز است نیز استفاده مینمایند که مردم از قرن ها پیش آنرا واحد پیمایش زمان قرار داده بودند . فعلاً در امور روزمره نیز ازین استاندارد استفاده شده که واحد زمان ، ثانیه میباشد . یک ثانیه برابر به ۱/۸۶۰۰ ( یک تقسیم ۸۶۰۰ ) حصهء شبانه روز است . مدت زمان گردش وضعی زمین به دور خورشید را به ۲۴ حصهء مساوی تقسیم نموده اند که هر حصه را ساعت مینامند . هر ساعت به ۶۰ حصه منقسیم گردیده ، دقیقه نام دارد . و هر دقیقه به ۶۰ حصهء مساوی تقسیم شده است که هر حصه را ثانیه مینامند .

یک شبانه روز = ۲۴ ساعت

یک ساعت = ۶۰ دقیقه

یک دقیقه = ۶۰ ثانیه

یک شبانه روز = ۲۴ ساعت =  ۱۴۴۰دقیقه = ۸۶۴۰۰ ثانیه

1day,night = 24h = 1440min = 86400s

شکل ۱۱

در جدول زیر کمیت های اساسی و فرعی با واحدات و سمبول های شان نشان داده شده است :

واحدات اساسی فزیکی 

کمیت

واحد

سمبول

وقت

ثانیه

s

طول

متر

m

کتله

کیلوگرام

kg

جریان برق

امپیر

A

درجهء حرارت

کلوین

K

مقدار ماده

مول

mol

اندازهء روشنایی

شمع

candela

واحدات فرعی  

کمیت

واحد

سمبول

ظرفیت خاذن برقی

 فاراد

 F

فرکانس

هرتز

Hz

انرژی

ژول

J

قوه

 نیوتن

N

مقاومت الکتریکی هادی

اوم

Ω 

فشار

پاسکال 

pa

پتانسیل الکتریکی

  ولت

V

توان    

وات

  W



:: موضوعات مرتبط: رياضي

 

.:: This Template By : Theme-Designer.Com ::.

 

 

 
آخرين عناوين مطالب
» Active Directory Backup
» Active Directory Restoration
» Creating OU Organizational Unit
» DHCP Dynamic Host Configuration Protocol
» DNS Domain Name System
» File Server
» GPO Group Policy Object
» Password Policy
» Software Installation Through GPO
» Windows Server 2008
» A very nice Virus that makes your PC's CD-ROM Open and Close
» روشی برای پی بردن به رمز عبور ذخیره‌‌شده‌ی شبکه‌ی بی‌سیم در محیط ویندوز
» استفاده ار فلش دیسک USB به عنوان رم کمکی
» افزایش 20% سرعت اینترنت :
» سكولاريسم چيست و نظر اسلام در مورد آن چيست؟
» مستشرقین چه کسانی اند؟
» شعر محمد نذير افغان
» لغات و اصطلاحات سياسي به انگليسي
» صفحه آبی مرگ (Blue Screen of Death) چیست؟
» مچموعه سريال نمبر هاي مايكروسافت آفيس
»  آموزش برطرف نمودن خطای USB Device Not Recognized
» چگونه Autorun بسازيم؟
» طریقه از بین بردن ویروس new folder و ویروسهای مشابه آن به روش دستی و بدون استفاده از آنتی ویروس
» از بين بردن پسورد ويندوز 7
» نایب امین الله خان لوگری
» وظایف هریک از لایه های مدل OSI
» subneting چیست؟
» ليست كامل تمامي دستورات قابل اجرا از طريق RUN
» کدهای مخفی گوشی iphone
» کد های مخفی برای گوشی های اندرویدی

تمام حقوق اين وبلاگ و مطالب آن متعلق به World of Science & Technology مي باشد.

 



شارژ ايرانسل

فال حافظ

وبلاگicon
Kabul Forecast